Klasy ryzyka funduszy inwestycyjnych
Od 2023 roku w dokumentach KID (ang. Key Information Document) dla funduszy inwestycyjnych stosuje się wskaźnik SRI (ang. Summary Risk Indicator), który zastąpił wcześniejszy SRRI. SRI ma pomóc inwestorom ocenić poziom ryzyka produktu w sposób prosty i porównywalny.
Czym jest SRI?
Ogólny wskaźnik ryzyka stanowi wskazówkę co do poziomu ryzyka tego produktu w porównaniu z innymi produktami. Pokazuje on, jakie jest prawdopodobieństwo straty pieniędzy na produkcie z powodu zmian rynkowych lub wskutek tego, że nie mamy możliwości wypłacenia ci pieniędzy. Poziom ryzyka przedstawiony jest jako klasa ryzyka z zastosowaniem ogólnego wskaźnika ryzyka o skali liczbowej od 1 do 7, gdzie:
1 = bardzo małe (najniższa klasa ryzyka)
7 = bardzo duże (najwyższa klasa ryzyka)
SRI bazuje na dwóch komponentach:
- Ryzyko rynkowe ( ang. Market Risk Measure / MRM) – mierzy się zmiennością w ujęciu rocznym odpowiadającą wartości zagrożonej (VaR) na poziomie ufności wynoszącym 97,5 % w zalecanym okresie utrzymywania, pod warunkiem że nie określono inaczej.
- Ryzyko kredytowe ( ang. Credit Risk Measure / CRM) – związane z niewypłacalnością emitentów obligacji.
Ryzyko rynkowe w kontekście SRI jest obliczane na bazie miary statystycznej jaką jest odchylenie standardowe – czyli tego, jak bardzo wyniki inwestycji odbiegają od średniej w określonym czasie. Im większe odchylenie, tym większe wahania wartości jednostki, a więc wyższe ryzyko.
SRI bazuje na analizowanej zmienności (odchyleniu standardowym) dziennych lub tygodniowych historycznych stóp zwrotu. Regulacje UE (PRIIPs) wymagają, aby SRI bazował na co najmniej 5-letniej historii funduszu, jeśli jest dostępna. Jeśli natomiast fundusz działa krócej, stosuje się symulacje lub dane z benchmarków.
Poniższa tabela określa poziom zmienności przypisany do kategorii SRI:
| Poziom SRI | Odchylenie standardowe (roczne) |
|---|---|
| 1 | < 0,5% |
| 2 | 0,5% - 2% |
| 3 | 2% - 5% |
| 4 | 5% - 10% |
| 5 | 10% - 15% |
| 6 | 15% - 25% |
| 7 | >25% |
Jak interpretować odchylenie standardowe np. dla poziomu SRI 3?
Poziom SRI 3 odpowiada mniej więcej odchyleniu standardowemu w przedziale 2% – 5%. Oznacza to, że w typowym okresie (rocznym) wartość funduszu może się wahać o kilka procent w górę lub w dół względem średniej.
Przykład: Jeśli średnia roczna stopa zwrotu funduszu wynosi 4%, a odchylenie standardowe to 3%, to w większości przypadków wynik będzie w przedziale 1% – 7% (czyli ±1 odchylenie standardowe). Przy dwóch odchyleniach (statystycznie 95% przypadków) zakres wynosi -2% do +10%.
Co to oznacza dla inwestora?
Ryzyko jest umiarkowane – fundusz nie jest tak stabilny jak lokata, ale też nie tak zmienny jak typowy fundusz akcji. Nadaje się dla osób z horyzontem powyżej 3 lat, które akceptują pewne wahania w zamian za wyższy potencjał zysku, niż w produktach bardziej bezpiecznych.
Warto pamiętać, że wskaźnik SRI bazuje na historycznych stopach zwrotu i jest stale aktualizowany. Tak więc poziom SRI nie jest przypisany raz na zawsze i może się zmieniać wraz z historyczną zmiennością.
Podsumowując, co do zasady inwestowanie wiąże się z ryzykiem, a skala liczbowa od 1 do 7 pozwala na porównanie ryzyka danej inwestycji w stosunku do innych tj. dzięki niej możesz zestawiać różne fundusze pod kątem ryzyka.